Đọc hiểu Nói với con cuối năm (Lưu Quang Vũ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Từ ngữ miêu tả người con: “đôi mắt đen tròn, ngơ ngác; con gần ba tuổi”.

Giải thích:

Trong đoạn thơ, tác giả miêu tả người con bằng hình ảnh "đôi mắt trẻ đen tròn ngơ ngác", gợi vẻ hồn nhiên, trong sáng của tuổi thơ. Câu thơ "con mới gần ba tuổi" cho biết đứa con còn rất nhỏ, chưa thể hiểu được những đau thương mà chiến tranh đã gây ra.

Sự thay đổi cảm xúc của người cha từ đoạn (2) đến đoạn (3):

- Đoạn (2): Cảm xúc của người cha được thể hiện trực tiếp qua những câu thơ “lòng cha giờ giập nát/ những xác người máu loang...” → nỗi đau đớn tột cùng trước những đau thương, mất mát mà chiến tranh gây ra, trước “cái ác đen sì trong mỗi quả bom/ mang mặt đẹp nói cười khôn khéo”.

- Đoạn (3): Cảm xúc của người cha được thể hiện qua câu thơ “cha bỗng thấy chẳng có gì đáng sợ/ cha dạy con mến thương tất cả/ cha dạy con tin yêu từ ngọn cỏ” → bình tĩnh, mạnh mẽ vượt lên tất cả với niềm tin yêu.

⇒ Sự thay đổi cảm xúc rất tự nhiên, phù hợp với tâm lí, hoàn cảnh của nhân vật người cha.

Giải thích:

Ở đoạn (2), người cha nhớ đến những "xác người máu loang", những đau thương của chiến tranh nên lòng đầy đau đớn và trăn trở. Sang đoạn (3), trước tiếng hát ngây thơ và hình ảnh hồn nhiên của con, người cha cảm thấy "chẳng có gì đáng sợ", từ đó có thêm sức mạnh và niềm tin để hướng con đến tình yêu thương, lòng nhân ái và hi vọng vào tương lai.

Tác dụng của điệp ngữ “bên kia sông” trong đoạn (4):

- Tạo nhịp điệu cho câu thơ; làm cho đoạn thơ trở nên giàu nhạc tính.

- Thể hiện sự tò mò, khao khát khám phá thế giới của trẻ thơ.

- Nhấn mạnh về một vùng đất tươi đẹp, trù phù với “đường đất đỏ”, “có ruộng mía trổ cờ trắng xoá”, “những vườn đầy quả ngọt những đồng hoa”.

- Gợi niềm tin yêu, hi vọng vào cuộc đời phía trước sau những năm tháng chiến tranh với bao đau thương, mất mát.

Giải thích:

Điệp ngữ "bên kia sông" được lặp lại nhiều lần trong cuộc đối thoại giữa hai cha con, vừa tạo âm hưởng nhẹ nhàng vừa nhấn mạnh hình ảnh vùng đất đầy hoa trái, bướm và vẻ đẹp thanh bình. Qua đó, tác giả gửi gắm niềm hi vọng về một tương lai tươi sáng sau những năm tháng chiến tranh.

- Yếu tố tự sự trong bài thơ: có bối cảnh thời gian (cuối năm, cha lên làng sơ tán thăm con), có nhân vật (cha, con), có những lời thoại của các nhân vật (- Bên kia sông có gì hở cha?/ - Bên kia sông có đường đất đỏ...)...

- Hiệu quả của việc dùng yếu tố tự sự trong bài thơ:

+ Làm cho bài thơ như một câu chuyện nhẹ nhàng, ấm áp của hai cha con.

+ Giúp nhân vật người cha thuận lợi bộc lộ cảm xúc: từ nỗi đau đớn trước những đau thương, mất mát mà chiến tranh gây ra cho đến niềm tin yêu, hi vọng vào cuộc sống phía trước.

+ Góp phần thể hiện chủ đề, tư tưởng của bài thơ: Ca ngợi tình phụ tử thiêng liêng, cao đẹp; hướng con người đến suy nghĩ tích cực, lạc quan trong cuộc sống.

Giải thích:

Việc kết hợp yếu tố tự sự khiến bài thơ không chỉ bộc lộ cảm xúc mà còn tái hiện một câu chuyện cụ thể về cuộc gặp gỡ của hai cha con. Qua những lời trò chuyện và sự việc diễn ra, tình cảm của người cha được thể hiện chân thực.

- Yếu tố tự sự trong bài thơ: có bối cảnh thời gian (cuối năm, cha lên làng sơ tán thăm con), có nhân vật (cha, con), có những lời thoại của các nhân vật (- Bên kia sông có gì hở cha?/ - Bên kia sông có đường đất đỏ...)...

- Hiệu quả của việc dùng yếu tố tự sự trong bài thơ:

+ Làm cho bài thơ như một câu chuyện nhẹ nhàng, ấm áp của hai cha con.

+ Giúp nhân vật người cha thuận lợi bộc lộ cảm xúc: từ nỗi đau đớn trước những đau thương, mất mát mà chiến tranh gây ra cho đến niềm tin yêu, hi vọng vào cuộc sống phía trước.

+ Góp phần thể hiện chủ đề, tư tưởng của bài thơ: Ca ngợi tình phụ tử thiêng liêng, cao đẹp; hướng con người đến suy nghĩ tích cực, lạc quan trong cuộc sống.

Giải thích:

Việc kết hợp yếu tố tự sự khiến bài thơ không chỉ bộc lộ cảm xúc mà còn tái hiện một câu chuyện cụ thể về cuộc gặp gỡ của hai cha con. Qua những lời trò chuyện và sự việc diễn ra, tình cảm của người cha được thể hiện chân thực.

Gợi ý:

+ Trân trọng tình cảm gia đình.

+ Luôn suy nghĩ tích cực, lạc quan trong cuộc sống.

+ Trân trọng những điều bình dị, gần gũi xung quanh ta.

+ ...

Giải thích:

Bài học này được rút ra từ tình yêu bao la của người cha dành cho con. Dù mang trong lòng nhiều đau đớn vì chiến tranh, người cha vẫn hướng con đến lòng nhân ái, niềm tin và những điều tốt đẹp. Điều đó cho thấy tình yêu thương và sự lạc quan luôn là nguồn sức mạnh giúp con người vượt qua nghịch cảnh.