Đọc hiểu Đất nước (Nguyễn Đình Thi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Mùa thu nay khác rồi Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi Gió thổi rừng tre phấp phới Trời thu thay áo mới Trong biếc nói cười thiết tha!

Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

ĐẤT NƯỚC(1)

(Trích(2))

Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha!

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm ngát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa

Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về!

(Trích Đất nước, Nguyễn Đình Thi, Thơ Việt Nam 1945-1960, NXB Văn học, 1960)

Chú thích:

(1)- Bài thơ Đất nước được sáng tác trong khoảng thời gian từ 1948 đến 1955, giai đoạn đỉnh cao của cuộc kháng chiến chống Pháp. Đây là thời kì đất nước ta trải qua những khó khăn, gian khổ nhưng cũng đầy hào hùng.

(2)- Đoạn thơ này nằm ở phần đầu của bài thơ Đất nước, sau đoạn hồi tưởng về mùa thu Hà Nội. Nó đánh dấu bước chuyển từ cảm xúc hoài niệm sang cảm xúc tự hào về mùa thu mới của dân tộc.

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về các thể thơ đã học. Quan sát số tiếng ở mỗi dòng thơ, cách ngắt nhịp và gieo vần để xác định thể thơ.

Lời giải chi tiết

Thể thơ: Tự do

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không đều nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt, không bị gò bó bởi quy tắc của các thể thơ truyền thống. Vì vậy, đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2

Trong niềm vui chứng kiến sự đổi thay lịch sử của đất nước, nhà thơ đã gợi ra những hình ảnh nào về đất nước của mình? Những hình ảnh đó có ý nghĩa gì trong việc thể hiện nội dung chủ đề của văn bản?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ đoạn thơ, tìm các từ ngữ, hình ảnh miêu tả thiên nhiên, cảnh vật của đất nước. Sau đó phân tích ý nghĩa của những hình ảnh đó trong việc thể hiện nội dung và cảm xúc của tác giả.

Lời giải chi tiết

Các từ ngữ gợi hình ảnh của đất nước: “Rừng tre phấp phới, trời thu thay áo mới, trời xanh, núi rừng cánh đồng thơm ngát, ngả đường bát ngát, dòng sông đỏ nặng phù sa…”

Ý nghĩa:

- Những hình ảnh này gợi lên một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, tràn đầy sức sống của đất nước.

- Thể hiện niềm vui sướng, tự hào của tác giả trước sự đổi mới, phát triển của đất nước sau những năm tháng chiến tranh gian khổ.

Giải thích:

Những hình ảnh được lựa chọn đều là những nét đẹp tiêu biểu của thiên nhiên Việt Nam. Không gian rộng lớn với bầu trời xanh, núi rừng, cánh đồng, dòng sông tạo nên bức tranh đất nước vừa trù phú vừa thanh bình. Qua đó, nhà thơ thể hiện tình yêu tha thiết và niềm tự hào sâu sắc về Tổ quốc.

Câu 3

Trong đoạn trích, nhân vật trữ tình xưng “tôi”, sau đó lại chuyển sang “chúng ta”. Theo em, việc thay đổi hai đại từ này có ý nghĩa gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chú ý sự thay đổi đại từ xưng hô trong văn bản. Phân tích ý nghĩa của từng đại từ trong việc thể hiện cảm xúc, tư tưởng của nhân vật trữ tình và chủ đề của đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

Ý nghĩa: Nó thể hiện sự chuyển đổi từ cái tôi cá nhân đến cái chung (ý thức cộng đồng), từ tình cảm riêng của nhà thơ đến tình yêu đất nước rộng lớn của nhân dân.

- Đại từ “tôi” để thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa thu quê hương.

- Đại từ “chúng ta” cho thấy nhà thơ đã hòa mình vào cộng đồng, thể hiện ý thức về trách nhiệm và tình yêu đối với đất nước…

Giải thích:

Ban đầu, nhà thơ xưng “tôi” để bộc lộ niềm vui trực tiếp khi cảm nhận sự đổi thay của quê hương. Sau đó chuyển sang “chúng ta” nhằm mở rộng cảm xúc từ cá nhân đến cộng đồng, khẳng định đất nước là của toàn dân tộc.

Câu 4

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong những dòng thơ sau:

“Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định từ ngữ được lặp lại trong đoạn thơ. Phân tích tác dụng của phép điệp đối với nhịp điệu, cảm xúc và nội dung tư tưởng mà tác giả muốn nhấn mạnh.

Lời giải chi tiết

Điệp ngữ: "của chúng ta" (hoặc “là của chúng ta”/ “đây là của chúng ta”)

Tác dụng:

- Tạo nhịp điệu cho thơ

- Nhấn mạnh sự khẳng định ý thức về chủ quyền, đất nước là của nhân dân.

- Gợi sự gắn bó, thân thuộc giữa con người và đất nước; khơi dậy lòng tự hào dân tộc…

Giải thích:

Việc lặp lại cụm từ “của chúng ta” như một lời khẳng định đầy tự hào rằng bầu trời, núi rừng, sông ngòi và mọi vẻ đẹp của Tổ quốc đều thuộc về nhân dân Việt Nam. Điệp ngữ góp phần làm nổi bật cảm hứng ngợi ca đất nước.

Câu 5

Đoạn trích khép lại bằng những cảm xúc của tác giả về quá khứ, về những người đã hi sinh để bảo vệ đất nước: "Những buổi ngày xưa vọng nói về!". Điều đó gợi cho em có những suy nghĩ gì về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc viết tiếp những trang sử hào hùng của dân tộc?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung đoạn thơ và những hi sinh của các thế hệ cha anh được gợi nhắc trong tác phẩm, liên hệ với thực tiễn cuộc sống để nêu trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với đất nước.

Lời giải chi tiết

Trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc viết tiếp những trang sử hào hùng của dân tộc như:

- Kế thừa và phát huy truyền thống (tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết…), giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

- Có ý thức bảo vệ chủ quyền của đất nước.

- Không ngừng học hỏi và rèn luyện bản thân để xây dựng tương lai và cống hiến cho đất nước.

- Tham gia các hoạt động xã hội: Tình nguyện, giúp đỡ những người khó khăn, bảo vệ môi trường...

Giải thích:

Văn bản đã ca ngợi những người đi trước đã hi sinh xương máu để bảo vệ nền độc lập của dân tộc. Vì vậy, thế hệ trẻ hôm nay cần sống có trách nhiệm, biết ơn quá khứ và không ngừng phấn đấu để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh và tiến đến kỉ nguyên vươn mình.

 

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close