Đọc hiểu Lúa dự (Vũ Thanh Lịch) - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

LÚA DỰ (trích)

(Tóm tắt phần đầu: Bà Chiu chuẩn bị cơm cúng giỗ lúa dự, một giống lúa cổ truyền của họ Phương, được bà gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trong bà là sự tiếc nuối khi Tỉnh và vợ - con trai và con dâu của bà xa dần những giá trị cũ, cùng khao khát âm thầm truyền lại câu chuyện về lúa dự...)

Vợ Tỉnh đi vào bếp, đầu chụp nón, mặt đeo khẩu trang, đeo găng tay vải chống nóng to tổ chảng, gạt vèo đống tro còn ấm sực trên vung ra, nhấc bổng cái nồi lên ném ịch vào rế, nhanh như cắt, chị bưng vội nồi cơm lên hiên nhà, để trước quạt điện cho nó thổi sạch các loại tro trấu rơm rác bám quanh nồi quanh rế. Chị lẳng đôi gang tay vào góc cửa, gọi thằng Mẫn cầm ba cái bát con với cái muôi nhựa ra cho mẹ xúc cơm cúng. Bà Chiu cầm đôi đũa chìa đi theo sau, chưa kịp giơ ra đã thấy thằng Mẫn cầm muôi tới rồi. Vợ Tỉnh xúc nhanh ba bát cơm cúng rồi đứng lên. Quạt diện thổi mạnh vậy, nó làm nhanh thế kia, không biết có tí mùi cơm mùi khói nào kịp đậu vào mũi nó không, nó có thời gian hít hà cái mùi cơm gạo dự thơm bùi thơm ngậy, có khói, có hơi nắng hơi sương không (...)

“Cơm thơm quá chồng ạ”.

“Năm nào chả ăn”.

“Em biết đâu, quen ăn bánh mì với thịt cho khỏi béo, ai để ý gì cơm”.

“Lâu quá con không được ăn cơm gạo của bà”.

“Đấy trưa nay phần con cả xoong. Ăn nốt lần này nữa thôi”.

“Ơ kìa, đã xin ý kiến mẹ đâu”.

“Có mình anh, không cho anh thì cho ai mà anh phải lo”.

Nghe ba người nhà Tỉnh nói chuyện với nhau, bà Chiu kéo vạt áo lau mắt, chống tay vào đôi đũa chìa chậm chạp đứng lên.

[...]

“Bu này, con định nay mai mời bu lên nhà con ở cho chúng con tiện chăm sóc, chứ già cả rồi”… Bà Chiu váng đầu mất một lúc mới định thần lại, cố để giọng mình không lắp bắp “Vậy còn…”. “Con đã xem thày các kiểu rồi, nếu bu đồng ý chúng con đưa cả ban thờ các cụ lên nhà con con thờ, sau này đến lượt thằng Muỗm thờ, sớm muộn rồi cũng thế”. “Tôi còn sống mà”. “Bu ở với con thì thờ cúng với con chứ sao”. “Nhà cửa ruộng vườn của tôi để cỏ mọc a”. Con dâu bà nói chen ngang. “Bu không cần lo, chúng con đang tính xây chỗ này thành khu biệt thự nghỉ dưỡng, mất vài năm là xong, sẽ có một khu riêng cho gia đình mình sinh hoạt, khi ấy con lại đưa các cụ về đất này thờ cúng, vẫn là đất hương hoả nhà mình, ai dám bỏ đi. Bu thích ở phố với chúng con thì ở, không thích thì về đây con thuê người chăm sóc tử tế”. “Vậy còn ruộng lúa dự của tôi”. “Ôi trời, giờ có nhiều loại lúa gạo ngon lắm lắm bu ơi, con đã xin xã cho dồn đổi mấy thửa ruộng nhà mình về sát thổ này để làm mô hình lúa cá, sân vườn, hồ nước sinh thái cho khu nghỉ dưỡng, sau này nó đẻ ra cả đống tiền, con mua cho bu các thứ gạo ngon nhất thế giới, ngon gấp trăm lần lúa dự của bu ấy chứ”…

Bà Chiu không nghe thêm được chữ nào nữa. Đầu óc đóng băng lại. Lưỡi tê cứng. Nắng đổ lên cây rơm trước nhà một gáo nước màu cam đỏ. Cây rơm lúa dự vừa thơm vừa mặn vừa đắng, chơ vơ như giọt nước đóng bánh trên khoé mắt người già.

(Vũ Thanh Lịch^[1], in trong Truyện ngắn đặc sắc 2023, NXB Văn học, 2023, tr92-105)