Đọc hiểu Tấc đất Thành Cổ (Phạm Đình Lân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Liệt kê một số từ ngữ, hình ảnh gợi vùng đất Quảng Trị: “Thành Cổ, dòng Thạch Hãn, tám mươi mốt ngày đêm, sông Bến Hải, trời Quảng Trị”.

Giải thích:

Các hình ảnh “Thành Cổ”, “dòng Thạch Hãn”, “tám mươi mốt ngày đêm”, “sông Bến Hải”, “trời Quảng Trị” đều gắn liền với vùng đất Quảng Trị anh hùng. Đây là những địa danh và sự kiện lịch sử nổi tiếng, gợi nhớ cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt của quân và dân ta trong kháng chiến chống Mĩ.

- Câu hỏi tu từ: “Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?”

- Tác dụng:

+ Tạo giọng điệu da diết cho những câu thơ; nhấn mạnh hiện thực khốc liệt của chiến tranh, biết bao chiến sĩ đã ngã xuống nơi đây, hoà bình lập lại rồi mà đồng đội chưa thể xác định được chỗ các anh nằm nghỉ;

+ Tô đậm nỗi xót xa, trăn trở, đau đáu của nhân vật trữ tình…

Giải thích:

Câu hỏi tu từ "Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?" không nhằm tìm kiếm câu trả lời cụ thể mà thể hiện nỗi day dứt, đau đáu của nhân vật trữ tình trước sự hi sinh của đồng đội. Sau cuộc chiến, biết bao chiến sĩ đã ngã xuống mà không xác định được nơi an nghỉ chính xác. Câu hỏi ấy vang lên như một lời gọi tha thiết, chứa đựng sự tiếc thương sâu sắc và lòng biết ơn đối với những người đã hiến dâng tuổi trẻ cho Tổ quốc.

Câu thơ với cấu trúc “Mỗi … là một” cùng với từ khẳng định có thật đã nhấn mạnh sự khốc liệt của chiến tranh. Nơi đây, để bảo vệ từng tấc đất đã có biết bao chiến sĩ đã ngã xuống. Đồng thời nhấn mạnh niềm xót xa của nhân vật trữ tình trước sự hi sinh của đồng đội, trước sự mất mát quá lớn của dân tộc.

Giải thích:

“Tấc đất” không còn là đơn vị đo diện tích thông thường mà trở thành biểu tượng cho sự hi sinh của các chiến sĩ. Mỗi phần đất nơi Thành Cổ đều thấm máu và sự hi sinh của những con người bằng xương bằng thịt. Câu thơ vừa tái hiện sự khốc liệt của chiến tranh, vừa thể hiện niềm xúc động, đau xót và lòng tri ân sâu sắc của tác giả đối với những người đã ngã xuống.

- Cảm xúc của tác giả:

+ Xót xa, trăn trở, đau đớn, căm phẫn;

+ Những câu thơ đã gợi lên nỗi lòng của tác giả về mảnh đất đã ghi dấu bao sự hi sinh, mất mát của bạn bè, đồng đội. Tái hiện những ngày tháng ác liệt - tám mươi mốt ngày đêm - giặc Mĩ rải bom dày đặc trên đất trời Thành Cổ, làm thay đổi cả thiên nhiên – những điều tưởng như bất biến, cát như được rang vàng, dòng sông như nghiêng lệch hẳn đi; nhân vật trữ tình thể hiện tâm trạng đau đớn trước những đau thương, mất mát mà cả thiên nhiên và con người phải gánh chịu, thể hiện niềm căm phẫn trước tội ác của giặc Mĩ.

Giải thích:

Những câu thơ thể hiện nỗi đau đớn, xót xa và niềm tiếc thương vô hạn của tác giả trước sự hi sinh của đồng đội. Hình ảnh “Tám mươi mốt ngày đêm đất trời ken dày bom đạn” gợi lại cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt tại Thành Cổ Quảng Trị. Không chỉ con người chịu tổn thất mà thiên nhiên cũng như bị tàn phá: “Cát trắng rang vàng, nghiêng lệch cả dòng sông”. Trước hiện thực ấy, nhân vật trữ tình vừa đau xót trước những mất mát lớn lao, vừa căm phẫn trước tội ác chiến tranh đã gây ra cho con người và quê hương.

Sau khi đọc bài thơ “Tấc đất thành cổ”, điều khiến em xúc động và ghi nhớ sâu sắc nhất chính là thông điệp về lòng biết ơn và sự trân trọng đối với những người lính đã ngã xuống vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Hòa bình mà chúng ta đang hưởng hôm nay là kết quả của biết bao hy sinh, mất mát mà các thế hệ cha anh đã trải qua. Họ - những người lính kiên cường - đã để lại cho đất nước một cuộc sống yên bình, hạnh phúc. Nhờ có họ, chúng ta mới được sống trong tự do, được học hành, được đóng góp sức mình cho đất nước. Những người anh hùng ấy đã lặng thầm cống hiến cả tuổi trẻ, thậm chí đánh đổi cả tính mạng vì độc lập, tự do của dân tộc. Chính vì vậy, chúng ta cần khắc ghi công lao to lớn ấy, học tập tinh thần quả cảm và ý chí kiên cường của họ để tiếp tục xây dựng, gìn giữ và bảo vệ quê hương đất nước.

Giải thích:

Bài học về lòng biết ơn được rút ra từ chính những hình ảnh, cảm xúc và suy tư trong bài thơ. Khi đọc những câu thơ viết về sự hi sinh của các chiến sĩ tại Thành Cổ Quảng Trị, người đọc cảm nhận được rằng nền hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng máu xương, tuổi trẻ và cả cuộc đời của biết bao người lính. Vì vậy, mỗi chúng ta cần sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và đất nước để xứng đáng với những hi sinh ấy.