Soạn bài Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt SGK Ngữ Văn 7 tập 1 Kết nối tri thức - chi tiết

Em biết những bài hát hay bức tranh, bức ảnh nào về mùa xuân? Hãy chia sẻ cùng các bạn.

Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

Nội dung chính

Qua ngòi bút của Vũ Bằng, mùa xuân ở miền Bắc nói chung và Hà Nội nói riêng vừa đẹp, vừa mang đặc trưng riêng của một vùng đất có khi hậu, thời tiết khá đặc trưng cho tiết xuân, khí xuân. Đưa lại cho người đọc những rung cảm đặc biệt trước thiên nhiên, đất trời và gợi lên trong mỗi chúng ta một niềm mong nhớ về mùa xuân, mong nhớ về những nét đẹp của thiên nhiên cũng là cách làm cho tâm hồn của chúng ta thêm đẹp hơn.


Trước khi đọc 1

Video hướng dẫn giải

Câu 1 (trang 107, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Em biết những bài hát hay bức tranh, bức ảnh nào về mùa xuân? Hãy chia sẻ cùng các bạn.

Phương pháp giải:

Em chia sẻ với các bạn về bài hát hoặc bức tranh về mùa xuân mà em biết

Lời giải chi tiết:

- Một số bài hát về mùa xuân: Lắng nghe mùa xuân

- Một số bức tranh về mùa xuân:

(Nguồn: internet)

Trước khi đọc 2

Video hướng dẫn giải

Câu 2 (trang 107, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Em thích nhất điều gì ở mùa xuân?

Phương pháp giải:

Em chia sẻ với các bạn về điều bản thân thích nhất ở mùa xuân quê em

Lời giải chi tiết:

Xuân đến cây cối đâm chồi nảy lộc, một năm mới lại được bắt đầu khi những cánh đào thắm nở rộ. Xuân đến quê tôi rất sôi động, náo nhiệt. Cảnh sắc chợ Tết quê tôi chính là nét vẽ sinh động mà tôi yêu thích nhất. Chợ quê tôi không quá to nhưng vẫn bày bán rất nhiều những mặt hàng cần thiết cho một năm mới đến. Khu đồ ăn, khu hoa quả hay khu quần áo đều tấp nập người qua. Không khí vui tươi, ồn ào đã bao trùm lên khắp không gian. Cảnh chợ Tết mỗi năm ở quê tôi mãi in đậm trong kí ức của tôi.

Đọc văn bản 1

Video hướng dẫn giải

Câu 1 (trang 107, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Có phải “ai cũng chuộng mùa xuân” không?

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản đoạn đầu để trả lời câu hỏi

Lời giải chi tiết:

Ai cũng chuộng mùa xuân là một điều hết sức tự nhiên

Đọc văn bản 2

Video hướng dẫn giải

Câu 2 (trang 107, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Hình dung những loài cây sắp trổ lá đơm hoa vào mùa xuân

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản đoạn đầu để trả lời câu hỏi

Lời giải chi tiết:

Nhựa sống trong cành mai, gốc đào, chồi mận

Đọc văn bản 3

Video hướng dẫn giải

Câu 3 (trang 107, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Hình dung không gian đặc trưng của mùa xuân của miền Bắc

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản để trả lời câu hỏi

Lời giải chi tiết:

Không gian mùa xuân của miền Bắc: có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng,…

Đọc văn bản 4

Video hướng dẫn giải

Câu 4 (trang 108, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Hình dung bức tranh mùa xuân tuyệt đẹp thời điểm sau Rằm tháng Giêng

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản để trả lời câu hỏi

Lời giải chi tiết:

Bức tranh mùa xuân:

- Đào hơi phai nhưng nhụy vẫn còn phong

- Cỏ không còn mát xanh nhưng để lại một mùi hương man mác

- Mưa xuân thay thế cho mưa phùn khi trời đã hết nồm

- Những màu xanh tươi hiện lên bầu trời chứ không còn là nền trời đùng đục như pha lê mờ.

- Trên giàn hoa lí, vài con ong siêng năng đã đi kiếm nhụy hoa

- Trên nền trời trong xanh có những làn sóng hồng hồng

- Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, tràn đầy nhựa sống

Đọc văn bản 5

Video hướng dẫn giải

Câu 5 (trang 109, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Hình dung khung cảnh đêm trăng tháng Giêng

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản để trả lời câu hỏi

Lời giải chi tiết:

Khung cảnh đêm trăng tháng Giêng:

- Đêm xanh biêng biếc, nhìn lên thấy rõ từng cánh sếu bay.

- Trời vẫn rét tình tứ đêm khuya

- Đêm không mưa, trời sáng lung linh như ngọc

-> Khung cảnh nên thơ, trữ tình

Sau khi đọc 1

Video hướng dẫn giải

Câu 1 (trang 110, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Mạch cảm xúc của tác giả được khơi dậy qua sự hồi tưởng về không gian. Tìm chi tiết miêu tả không gian đặc trưng của mùa xuân Hà Nội (vào đầu tháng Giêng và sau rằm tháng Giêng) và chi tiết miêu tả không gian gia đình

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản để nhận thấy được khung cảnh không gian đặc trưng của mùa xuân Hà Nội và không gian gia đình

Lời giải chi tiết:

- Những chi tiết miêu tả không gian Hà Nội vào mùa xuân khoảng đầu tháng Giêng: mưa riêu riêu; gió lành lạnh; tiếng nhạn kêu trong đêm xanh; tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa; câu hát huê tình, đất trời mang mang; đường sá không còn lầy lội nữa; cái rét ngọt ngào, chớ không còn tê buốt căm căm nữa;...

- Những chi tiết miêu tả không gian Hà Nội vào mùa xuân sau rằm tháng Giêng: đào hơi phai nhưng nhụy vẫn còn phong, cỏ không mướt xanh như cuối đông, đầu Giêng, nhưng trái lại lại nức một mùi hương man mác; mưa xuân bắt đầu thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ; bầu trời đã có những vệt xanh tươi; đã có hoa thiên lí, vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa; nền trời trong có những làn sáng hồng;… Đặc biệt, khung cảnh đêm trăng tháng giêng trong rét ngọt đầu năm được miêu tả giàu sức gợi: đêm xanh biêng biếc, có mưa dây, nhìn rõ từng cánh sếu aby, trời vẫn rét một cách tình tứ nên thơ, có những đêm không mưa, trời sáng lung linh như ngọc…

- Chi tiết miêu tả không gian gia đình: nhang trầm, đèn nến, bầu không khí gia đình đoàn tụ êm đềm, trên kính dưới nhường, bàn thờ Phật, bàn thờ Thánh, bàn thờ Tổ tiên. Không gian ấy chuyển dịch về với sinh hoạt đời thường êm đềm sau Tết: bữa cơm giản dị có cà om với thịt thăn điểm những lá tía tô thái nhỏ hay bát canh trứng cua vắt chanh…

Sau khi đọc 2

Video hướng dẫn giải

Câu 2 (trang 110, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Trong cái rét ngọt đầu xuân, sức sống của thiên nhiên và con người được khơi dậy như thế nào?

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản để trả lời câu hỏi

Lời giải chi tiết:

Trong cái rét ngọt mùa xuân, sức sống của thiên nhiên và con người đều được trỗi dậy:

- Thiên nhiên: rạo rực nhựa sống trong cành mai, gốc đào, chồi mận ở ngoài vườn; đồi núi chuyển mình, sông hồ rung động; sông xanh, núi tím; máu cũng căng lên trong lộc của loài nai; mầm non của cây cối, nằm im mãi không chịu được, phải trỗi ra thành những cái lá nhỏ;…

=> Thiên nhiên căng tràn sức sống

- Con người: nghe như lòng mình say sưa một cái gì đó – có lẽ là sự sống; nhựa sống ở trong người căng lên; tim người ta dường như cũng trẻ hơn ra, đập mạnh hơn; “sống” lại và thèm khát yêu thương, thấy ai cũng muốn yêu thương; trong lòng như có không biết bao nhiêu là hoa mới nở, bướm ra ràng mở hội liên hoan; cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa

=> Con người cũng tràn đầy sự tươi mới, tràn đầy sức sống

Sau khi đọc 3

Video hướng dẫn giải

Câu 3 (trang 110, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Nêu nhận xét của em về cách tác giả diễn tả cảm giác của lòng mình khi mùa xuân đến

Phương pháp giải:

Đọc lại cách diễn tả cảm giác của tác giả để nhận xét được sự đặc biệt

Lời giải chi tiết:

- Tác giả bộc lộ trực tiếp tình cảm của mình với mùa xuân, với thiên nhiên: “Tôi sông xanh, núi tím; tôi yêu đôi mày ai như trăng mới in ngần….”

- Tác giả đã diễn tả lòng mình, cảm nhận của bản thân mình qua hàng loạt những hình ảnh so sánh:

+ “thấy một cái thú giang hồ êm ái như nhung”

+ Liên tưởng thú vị:  “Nhựa sống trong người căng lên như máu cũng căng lên trong lộc của loài nai, như mầm non của cây cối, nằm im mãi không chịu được, phải trỗi ra thành các lá nhỏ lí tí giơ tay vẫy những cặp uyên ương đứng cạnh”.

+ Liên tưởng đặc sắc: “Y như những con vật phải nằm thu mình một nơi trốn rét thấy nắng ấm trở về thì lại bò ra để nhảy nhót kiếm ăn”

- Sử dụng hàng loạt những động từ mạnh: phát điên lên, không chịu được, “sống” lại,….

Sau khi đọc 4

Video hướng dẫn giải

Câu 4 (trang 110, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Tác giả đã triển khai bài tùy bút theo mạch chủ đề về mùa xuân bắt đầu từ “ai cũng chuộng mùa xuân” như thế nào?

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản để trả lời câu hỏi

Lời giải chi tiết:

- Bố cục bài tùy bút được triển khai theo một cảm hứng chủ đạo: cảm hứng về mùa xuân

- Chủ để của văn bản được nêu từ câu mở đầu: “ai cũng chuộng mùa xuân”

- Lí lẽ và dẫn chứng:

+ Lí lẽ: Ai bảo đươc non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được hai người mê luyến mùa xuân.

+ Dẫn chứng là những “phỏng đoán” đầy tính chủ quan dưới dạng câu hỏi đồng thời là câu trả lời cho các nhân vật tưởng tượng: em gái, chàng trai, thiếu phụ

- Tác giả lấy chính những trải nghiệm của mình về mùa xuân – “mùa xuân của tôi” để chứng minh lời khẳng định trên. Những cảm nhận về mùa xuân được soi chiếu qua tình yêu sâu nặng với quê nhà. Ai cũng chuộng mùa xuân, nhất là mùa xuân lại gắn với những kỉ niệm, hồi ức gần gũi, chan chứa yêu thương

Sau khi đọc 5

Video hướng dẫn giải

Câu 5 (trang 110, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Trong đoạn trích, khi nói về mùa xuân, tác giả dùng các cụm từ như mùa xuân của tôi, mùa xuân thần thánh của tôi, mùa xuân của Hà Nội thân yêu. Cách viết này cho em hiểu điều gì về cuộc sống và tình cảm riêng của người viết?

Phương pháp giải:

Qua các cụm từ được tác giả sử dụng, em nhận xét về tình cảm của người viết

Lời giải chi tiết:

Cách Vũ Bằng viết “mùa xuân của tôi” cho thấy những kỉ niệm của ông với quê nhà; cách viết “mùa xuân thần thánh của tôi” thì cho thấy mùa xuân quê hương có ý nghĩa như thế nào với riêng người viết; cách viết “mùa xuân của Hà Nội thân yêu” cho thấy sự gắn bó sâu nặng của tác giả – người con xa quê – với quê nhà.

Sau khi đọc 6

Video hướng dẫn giải

Câu 6 (trang 110, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Chọn một câu văn cho thấy lời văn của bài tùy bút như lời trò chuyện tâm tình. Theo em, đặc điểm đó của lời văn có tác động như thế nào đến cảm nhận của người đọc?

Phương pháp giải:

Em đọc lại văn bản để chọn câu văn mang giọng điệu tâm tình, từ đó em nhận xét tác động của câu văn đến cảm nhận của người đọc

Lời giải chi tiết:

Câu văn như lời trò chuyện tâm tình: “Em yêu mùa xuân có phải vì nghe thấy rạo rực nhựa sống trong cành mai, gốc đào, chồi mận ở ngoài vườn?”.

=> Lời văn khiến người đọc hình dung tác giả đang trò chuyện với một cô gái bên cửa sổ về cảnh sắc thiên nhiên mùa xuân đến với hàng loạt những loài cây đang đâm chồi nảy lộc.

Viết kết nối với đọc

Video hướng dẫn giải

(trang 110, SGK Ngữ văn 7, tập 1)

Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) nêu cảm nhận về cảnh sắc và không khí mùa xuân.

Phương pháp giải:

Em hãy nêu cảm nhận của bản thân

Lời giải chi tiết:

Xuân đến mang theo nhựa sống cho quê hương tôi. Bầu trời trong xanh, không một gợn mây đen cùng với không khí trong lành, mát mẻ đã tác động vào da thịt khiến tôi cảm nhận được thời tiết dịu nhẹ khi xuân sang. Những bông hoa nhỏ sau một thời gian ngủ đông đã vươn mình dậy đón những tia nắng của bình minh, những cành cây khẳng khiu, trơ trọi giờ đã trồi lên những lộc xanh mướt. Mùi hương man mác của ngọn cỏ hòa cùng cơn gió se lạnh bay khắp không gian. Những cánh bướm, chú ong đều đang tung bay, dang rộng đôi cánh bay lượn trên bầu trời. Thiên nhiên đất trời khi xuân đến thật đẹp làm sao!

Tham Gia Group Dành Cho 2K12 Chia Sẻ, Trao Đổi Tài Liệu Miễn Phí

close