Đọc hiểu Căn nhà xưa (Vũ Quần Phương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Các tính từ miêu tả đặc điểm “căn nhà” (hoặc các bộ phận gắn liền với căn nhà) trong bài thơ là:

Thân thuộc (Căn nhà thân thuộc)

Cũ (viên gạch cũ, căn nhà hẹp cũ, căn nhà cũ ấy)

Già nua (Căn nhà già nua)

Hẹp (căn nhà hẹp cũ)

Long lở (bức tường long lở)

Rêu phong (mái ngói rêu phong)

Cũ nát (căn nhà cũ nát)

- Trong bài thơ, biện pháp tu từ tương phản được sử dụng nhiều lần qua các cặp hình ảnh: cảnh vật đổi thay / lòng tôi như cũ; viên gạch mới reo vui / viên gạch cũ nặng lòng; căn nhà hẹp cũ / chốn thênh thang,...

- Tác dụng:

+ Giữa một bên là sự vận động, đổi thay, hiện đại hóa của phố phường và một bên là sự già nua, lụi tàn của quá khứ.

+ Khẳng định dù dòng đời có biến chuyển đến đâu thì tấm lòng hoài niệm, sự trân trọng những giá trị xưa cũ, tình yêu thương kính trọng dành cho mẹ và tuổi thơ vẫn vẹn nguyên, không hề thay đổi.

+ Nhắc nhở con người khi được sống trong điều kiện mới tốt đẹp, rộng mở hơn , thì tuyệt đối không được quên đi những gian khổ, những ân tình và nền tảng nghĩa tình thuở cơ hàn. Đồng thời tăng sức gợi hình, gợi cảm và tạo chiều sâu suy tưởng cho bài thơ.

Qua hồi ức về “căn nhà xưa”, chủ thể trữ tình đã gửi gắm những tình cảm sâu sắc và cảm động:

- Nỗi hoài niệm thiết tha và lòng biết ơn sâu sắc đối với quá khứ.

- Tình cảm gắn bó máu thịt, thủy chung với căn nhà cũ.

- Nỗi xót xa, tiếc nuối tiếc nuối khôn nguôi.

- Tấm lòng bao dung, rộng mở và sự gắn kết giữa các thế hệ.

- Hai câu thơ gửi gắm bài học sâu sắc về lòng biết ơn và lối sống thủy chung, nghĩa tình.

+ Chúng ta cần trân trọng quá khứ gian khổ và biết ơn những thế hệ đi trước.

+ Đồng thời, bài thơ nhắc nhở bản thân khi bước đến một tương lai tươi sáng hơn, có điều kiện vật chất tốt đẹp hơn, tuyệt đối không được sống ích kỷ, thực dụng hay quên đi cội nguồn, mà phải giữ cho tâm hồn luôn rộng mở, bao dung và giàu tình yêu thương.

Đoạn văn tham khảo:

Hai câu thơ của Vũ Quần Phương: "Ai đã nghĩ rộng xa trong căn nhà hẹp cũ / Xin chớ bị hẹp lòng khi ở chốn thênh thang" đã để lại cho em một bài học sâu sắc về lẽ sống thủy chung và lòng biết ơn. "Căn nhà hẹp cũ" là biểu tượng cho quá khứ gian khó, thiếu thốn nhưng lại là nơi nuôi dưỡng những tâm hồn "nghĩ rộng xa" – thế hệ cha anh với những lý tưởng cao đẹp và tình yêu thương vô bờ bến. Đối lập với nó là "chốn thênh thang" - cuộc sống hiện đại, đủ đầy và rộng mở ngày hôm nay. Qua lời nhắn nhủ đầy tha thiết, tác giả nhắc nhở mỗi chúng ta về thái độ sống "uống nước nhớ nguồn". Khi may mắn được thừa hưởng một cuộc sống tốt đẹp hơn, ta không được phép để lòng mình trở nên "hẹp" đi bởi sự ích kỷ, vô cảm hay thói thực dụng. Sự mở rộng của không gian vật chất phải luôn đi đôi với sự bao dung và rộng mở của tâm hồn. Nhận thức được điều đó, bản thân em tự răn dạy mình phải luôn trân trọng những giá trị xưa cũ, ghi nhớ công lao của thế hệ đi trước và nỗ lực sống cống hiến, sẻ chia, giữ trọn vẹn nghĩa tình dẫu cuộc đời có đổi thay.