Đọc hiểu Thuyền và biển (Xuân Quỳnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người phụ nữ, xưng "em".

Giải thích: Nhân vật trữ tình (hay còn gọi là chủ thể trữ tình) là "cái tôi" đại diện cho tác giả trong tác phẩm văn học (thường là thơ), đảm nhận vai trò trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy tư và trải nghiệm về thế giới xung quanh.

Những dấu hiệu hình thức chứng tỏ có một câu chuyện được kể trong bài thơ:

- Lời mở đầu bài thơ:

Em sẽ kể anh nghe

Chuyện con thuyền và biển:

- Có người kể chuyện: Em, người nghe: Amh

- Các nhân vật xuất hiện trong câu chuyện: Thuyền và biển

- Câu chuyện có hình thức mở đầu, diễn biến, kết thúc gợi nhiều suy ngẫm.

Thành phần chêm xen trong bài thơ được đặt trong ngoặc đơn:

(Vì tình yêu muôn thuở

Có bao giờ đứng yên)

Tác dụng: Thành phần chêm xen giúp người đọc hiểu rõ hơn về bản chất của tình yêu: Tình yêu đích thực vốn dĩ không bằng lòng với những gì bằng phẳng, nhạt nhẽo, tầm thường mà luôn cồn cào những khát khao mãnh liệt, say đắm.

Giải thích: Thành phần chêm xen (hay còn gọi là thành phần phụ chú) là một từ, cụm từ hoặc một câu được thêm vào giữa câu nhằm giải thích, bổ sung thông tin cho một thành phần khác. Trong ngữ pháp, đây là một thành phần biệt lập, tức là nó không tham gia trực tiếp vào việc cấu trúc nên chủ ngữ hay vị ngữ của câu.

Trong khổ thơ:

Chỉ có thuyền mới hiểu

Biển mênh mông nhường nào

Chỉ có biển mới biết

Thuyền đi đâu, về đâu

Nhân vật trữ tình đã rút ra nhận thức từ câu chuyện về thuyền và biển: Trong quan hệ tình yêu, thuyền và biển có sự thấu hiểu lẫn nhau. Giống như tình yêu của con người vậy, đôi lứa yêu nhau sẽ có sự thấu hiểu về tình cảm, cảm xúc, nếp sống, nếp nghĩ, thói quen, sở thích.. của đối tượng mình yêu. Sự thấu hiểu này xuất phát từ tình yêu chân thành, sâu sắc.

- Biện pháp tu từ điệp cấu trúc trong khổ thơ trên: Cấu trúc: Chỉ có.. mới được lặp lại hai lần.

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh sự thấu tỏ về nhau của thuyền, biển, cũng là của đôi lứa trong tình yêu.

+ Thể hiện tình yêu chân thành, đắm say, mãnh liệt của đôi lứa yêu nhau.

+ Giúp lời thơ thêm sinh động, hấp dẫn, tăng tính nhạc.

- Trong câu chuyện thuyền và biển, hai đối tượng này chính là một cặp tình nhân được đặt trong tương quan gắn bó, khăng khít.

- Những cung bậc tình cảm đã được "người kể" soi rọi, khám phá: Niềm đam mê không giới hạn (Thuyền nghe lời biển khơi; Thuyền đi hoài không mỏi ), sự êm ả lắng sâu (Thầm thì gửi tâm tư; Quanh mạn thuyền sóng vỗ ), sự cồn cào, mãnh liệt (Cũng có khi vô cớ/Biển ào ạt xô thuyền ), sự nhớ thương khắc khoải (Những ngày không gặp nhau/Biển bạc đầu thương nhớ ), những nhớ thương dày vò (Những ngày không gặp nhau / Lòng thuyền đau - rạn vỡ, Biển chỉ còn sóng gió )..

Suy ngẫm về vấn đề "hiểu", "biết" và "gặp" trong tình yêu đôi lứa:

- "Hiểu" và "biết" ở đây chỉ sự thấu hiểu, tỏ tường về nhau qua một quá trình không ngừng chia sẻ, tương tác. Còn "gặp" chính là sự sum vầy, quấn quýt, đối lập với sự cách xa, xa xôi, lạnh nhạt.

- Sự tương tác, chia sẻ với nhau là` vô cùng quan trọng để đôi lứa trong tình yêu có thể thấu hiểu nhau, từ đó có cách ứng xử phù hợp trong tình yêu. Nếu không có sự tương tác, chia sẻ, đôi lứa không thể có sự kết nối bền vững với đối phương, tình yêu không bền. Trong tình yêu, "gặp" để sum vầy, đoàn tụ là cần thiết, nhưng cũng có lúc, con người cần tạo khoảng cách trong tình yêu, đứng xa để nhìn nhận lại mối quan hệ, để hiểu hơn về giá trị của tình yêu khi xa cách và điều chỉnh để có những ứng xử đẹp hơn, nhân văn hơn.

Đoạn văn tham khảo:

Từ câu chuyện "Thuyền và Biển", vấn đề "hiểu", "biết" và "gặp" gợi lên nhiều suy ngẫm sâu sắc về bản chất của tình yêu đôi lứa. Trong đó, "hiểu" và "biết" chính là sự thấu cảm sâu sắc, tỏ tường về nhau thông qua quá trình không ngừng chia sẻ và lắng nghe. Sự tương tác này là nền tảng cốt lõi, bởi nếu thiếu đi sự gắn kết và thấu hiểu, tình yêu sẽ dễ dàng rạn nứt trước những thử thách. Bên cạnh đó, "gặp" biểu thị cho khao khát được sum vầy, gắn bó gần gũi để nuôi dưỡng ngọn lửa tình cảm luôn ấm áp. Dẫu vậy, một tình yêu bền vững không chỉ cần sự quấn quýt mà đôi lúc cần cả những khoảng lặng xa cách vừa đủ. Chính những khoảng cách ấy sẽ là cơ hội để mỗi người tự soi rọi lại mối quan hệ, nhận ra giá trị thực sự của đối phương và học cách yêu thương một cách trưởng thành, nhân văn hơn.