Đề thi vào 10 môn Văn Quảng Ngãi năm 2025

Đề bài

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

Khi đã biết được niềm đam mê của mình, đã định hướng được lối đi và đã chuẩn bị đủ những kĩ năng cần thiết để thực hiện ước mơ, còn có thứ gì có thể ngăn cản bạn được nữa? Đó là một thứ mà nhiều khi còn quan trọng hơn là những kiến thức hay kĩ năng của bạn, và thứ đó mang tên: thái độ. Nếu muốn ra nước ngoài và hội nhập vào xã hội toàn cầu thì trước hết bạn sẽ phải thay đổi thái độ và cách suy nghĩ của mình. Một thái độ xấu cũng giống như một lốp xe mòn, bạn không thể tiến rất xa trong cuộc sống cho đến khi bạn thay đổi nó. Đúng vậy, vì ngay cả khi bạn không thể lựa chọn hoàn cảnh sống, bạn vẫn có thể hoàn toàn lựa chọn cách để đối phó với chúng. Thái độ sống ảnh hưởng khá nhiều tới cuộc sống của chúng ta, vậy nên nếu muốn đạt được thành công, chúng ta nhất thiết phải có thái độ sống tích cực.

[...] Thái độ là thứ chúng ta có thể kiểm soát bằng ý chí hay quyết tâm vươn lên. Khi chúng ta thay đổi thái độ đối với cuộc sống của mình, chúng ta sẽ thay đổi cách nhìn đối với sự việc, thế giới, con người xung quanh, mà từ đó thay đổi được cách lựa chọn lối sống và đạt được kết quả khác biệt. Nếu bạn có đủ khả năng và kinh nghiệm nhưng lại tự ti và không có niềm tin vào bản thân mình, thì bạn cũng sẽ không tìm được những cơ hội. Ngược lại, thái độ cầu tiến sẽ giúp bạn mở ra những chân trời mới cho cuộc đời.

(Trích Hộ chiếu xanh đi quanh thế giới, Nhiều tác giả, NXB Thế giới, 2018, tr. 21)

Trả lời các câu hỏi:

Câu 1. (0,5 điểm) Luận đề của đoạn trích trên là gì?

Câu 2. (0,5 điểm) Theo tác giả, nếu muốn đạt được thành công, chúng ta phải có thái độ sống như thế nào?

Câu 3. (1,0 điểm) Biện pháp tu từ so sánh trong câu văn: “Một thái độ xấu cũng giống như một lốp xe mòn, bạn không thể tiến rất xa trong cuộc sống cho đến khi bạn thay đổi nó.” có tác dụng gì?

Câu 4. (1,0 điểm) Vì sao tác giả cho rằng: “Thái độ cầu tiến sẽ giúp bạn mở ra những chân trời mới cho cuộc đời."?

Câu 5. (1,0 điểm) Thông điệp nào trong đoạn trích có ý nghĩa nhất đối với em? Vì sao?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của em về việc tuổi trẻ cần phải chuẩn bị những kĩ năng cần thiết nào để thực hiện ước mơ?

Câu 2. (4.0 điểm)

Viết bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) phân tích đoạn thơ sạu:

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao hiểm họa

Đã mười lần giặc đến tự biển Đông

Những ngọn sóng hóa Bạch Đằng cảm tử

Lũ Thoát Hoan bạc tóc khiếp trống đồng

 

Thương đất nước trên ba ngàn hòn đảo

Suốt ngàn năm bóng giặc vẫn chập chờn

Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy

Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân

 

Nếu Tổ quốc neo mình đầu sóng cả

Những chàng trai ra đảo đã quên mình

Một sắc chỉ về Hoàng Sa thuở trước

Còn truyền đời con cháu mãi đinh ninh

 

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao mất mát

Máu xương kia dằng dặc suốt ngàn đời

Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất

Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi

(Trích Tổ quốc nhìn từ biển - Nguyễn Việt Chiến, NXB Phụ nữ, 2015, tr.7-8)

Lời giải chi tiết

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1.

Phương pháp:

- Xác định vấn đề chính được bàn luận xuyên suốt đoạn văn.

- Chú ý các câu mang tính khái quát, khẳng định

Lời giải chi tiết:

Luận đề của đoạn trích trên: Tầm quan trọng của thái độ sống trong hành trình thực hiện ước mơ.

Câu 2.

Phương pháp:

- Đọc kĩ câu văn chứa từ khóa “muốn đạt được thành công”.

- Tìm ý tác giả khẳng định trực tiếp.

Lời giải chi tiết:

Theo tác giả, muốn đạt được thành công chúng ta nhất định phải có thái độ sống tích cực.

Câu 3.

Phương pháp:

- Xác định sự vật được so sánh và hình ảnh dùng để so sánh.

- Nêu tác dụng về nội dung và nghệ thuật.

Lời giải chi tiết:

So sánh: Thái độ xấu được ví với “lốp xe mòn”

- Tác dụng:

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho đoạn trích.

+ Nhấn mạnh tác hại của thái độ xấu đến con người

+ Đề cao tầm quan trọng của việc cần phải thay đổi thái độ sống làm sao cho tích cực hơn.

Câu 4.

Phương pháp:

- Giải thích ý nghĩa của “thái độ cầu tiến”.

- Liên hệ đến tác dụng của việc học hỏi, hoàn thiện bản thân.

Lời giải chi tiết:

Thái độ cầu tiến giúp chúng ta biết lắng nghe, biết học hỏi, tiếp thu ý kiến. Từ đó không chỉ gia tăng vốn kiến thức cho chính mình mà còn biết nhìn nhận, đánh giá, sửa chữa những sai lầm của bản thân giúp bản thân ngày càng hoàn thiện hơn.

Câu 5.

Phương pháp:

- Chọn một thông điệp nổi bật trong văn bản.

- Giải thích lí do lựa chọn bằng nhận thức hoặc trải nghiệm bản thân.

Lời giải chi tiết:

+ Thông điệp về thái độ sống tích cực

+ Lý giải: Một thái độ sống tích cực sẽ giúp con người nhìn nhận mọi việc theo hướng tích cực hơn, biết học hỏi, trau dồi và hoàn thiện bản thân

II. VIẾT

Câu 1.

Phương pháp:

Giải thích vấn đề, nêu những kĩ năng cần thiết để thực hiện ước mơ và ý nghĩa của các kĩ năng đó.

Bàn luận mở rộng, liên hệ bản thân và khẳng định vai trò của việc chuẩn bị kĩ năng cho tuổi trẻ.

Lời giải chi tiết:

I. Mở đoạn:  Giới thiệu vấn đề nghị luận: Kỹ năng cần thiết để theo đuổi ước mơ.

II. Thân đoạn:

1. Giải thích:

- Ước mơ là mục tiêu, lý tưởng mà mỗi người muốn đạt được trong cuộc sống.

- Kỹ năng cần thiết là những kiến thức, năng lực giúp ta hành động hiệu quả, vượt qua thử thách trên hành trình thực hiện ước mơ.

2. Những kỹ năng quan trọng tuổi trẻ cần chuẩn bị

- Kỹ năng tự học và tư duy độc lập: Giúp không phụ thuộc vào người khác, chủ động học hỏi để phát triển bản thân.

- Kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm: Hỗ trợ kết nối, hợp tác và truyền đạt ý tưởng hiệu quả.

- Kỹ năng quản lý thời gian và lập kế hoạch: Giúp sắp xếp công việc hợp lý, tiết kiệm thời gian và tập trung vào mục tiêu.

- Kỹ năng giải quyết vấn đề và vượt qua thất bại: Giúp giữ vững tinh thần, bản lĩnh trước khó khăn, kiên trì theo đuổi ước mơ.

3. Bàn luận mở rộng

- Thiếu kỹ năng, người trẻ dễ nản lòng, lệch hướng hoặc từ bỏ ước mơ.

- Chuẩn bị kỹ năng sớm chính là đầu tư đúng đắn cho tương lai.

III. Kết đoạn:

Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

Câu 2.

Phương pháp:

Phân tích nội dung đoạn thơ theo các luận điểm: Tổ quốc từ lịch sử đấu tranh, những hi sinh mất mát và khát vọng vươn ra biển lớn.

Kết hợp phân tích nghệ thuật (điệp ngữ, hình ảnh biểu tượng, giọng điệu) để làm nổi bật tư tưởng, cảm xúc của tác giả.

Lời giải chi tiết:

I. Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Đoạn thơ khắc họa hình ảnh Tổ quốc từ lịch sử oai hùng đến hiện thực gian lao, từ đau thương mất mát đến khát vọng hướng về tương lai.

II. Thân bài

1. Tổ quốc nhìn từ chiều sâu lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm

- Hình ảnh “giặc đến từ biển Đông” nhấn mạnh vị trí chiến lược và hiểm họa từ hướng biển suốt chiều dài lịch sử.

- “Những ngọn sóng hóa Bạch Đằng cảm tử”: gợi nhắc trận chiến Bạch Đằng vang dội – biểu tượng cho ý chí và sức mạnh quật cường của dân tộc.

- “Thoát Hoan bạc tóc khiếp trống đồng”: hình ảnh ẩn dụ sinh động cho nỗi khiếp sợ của giặc trước văn hóa và khí phách Việt Nam (trống đồng – biểu tượng văn hóa Đông Sơn).

→ Tổ quốc là kết tinh của những chiến công và tinh thần bất khuất chống ngoại xâm.

2. Tổ quốc từ những hy sinh máu xương nhưng luôn mang ý chí kiên cường trong thời đại hiện đại

- Hình ảnh “ba ngàn hòn đảo” gợi nhắc đến biển đảo thiêng liêng – phần máu thịt không thể tách rời của đất nước.

- “Bóng giặc vẫn chập chờn”: ám chỉ những hiểm họa chưa bao giờ thôi rình rập.

- Câu thơ “Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân” mang sức gợi cảm sâu sắc – không chỉ nói về cái chết của một người lính mà còn đại diện cho biết bao con người đã hy sinh âm thầm, không tên tuổi.

- “Máu xương kia dằng dặc suốt ngàn đời”: câu thơ dồn nén bao đau thương, thể hiện chiều dài hy sinh không ngơi nghỉ của dân tộc.

→ Biển đảo là nơi in dấu biết bao máu xương, mất mát và nỗi đau.

-  “Neo mình đầu sóng cả” – hình ảnh nhân hóa Tổ quốc như một con người kiên gan, bền bỉ, đương đầu với phong ba.

- “Những chàng trai ra đảo đã quên mình” – ca ngợi thế hệ người trẻ, anh dũng, sẵn sàng hy sinh vì chủ quyền đất nước.

- “Một sắc chỉ về Hoàng Sa thuở trước”: nhấn mạnh tính chính danh, căn cứ lịch sử khẳng định chủ quyền biển đảo từ thời xa xưa.

→ Tổ quốc không chỉ là hiện tại, mà còn mang sức mạnh của truyền thống, của lịch sử được gìn giữ và tiếp nối.

3. Tổ quốc từ những mất mát và khát vọng không ngừng vươn ra biển lớn

- “Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất” – khẳng định sức mạnh tinh thần trường tồn, bất khuất của dân tộc.

- “Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi” – biểu tượng cho khát vọng vươn ra biển lớn, cho tương lai phát triển, cho ý chí không bao giờ lùi bước.

→ Tổ quốc là kết tinh của quá khứ, hiện tại và tương lai – luôn tiến về phía trước dù phải trả giá bằng mất mát.

4. Nghệ thuật

- Kết cấu đoạn thơ theo mô típ điệp ngữ “Nếu Tổ quốc...” tạo sự nhất quán và nhấn mạnh trọng tâm tư tưởng.

- Sử dụng hình ảnh biểu tượng, ẩn dụ: sóng Bạch Đằng, trống đồng, con tàu… gợi chiều sâu lịch sử – văn hóa.

- Giọng thơ trầm hùng, da diết kết hợp với nhịp thơ linh hoạt, giàu cảm xúc.

III. Kết bài:

Khẳng định giá trị và nghệ thuật của đoạn thơ